Văn hoá, văn nghệ, TTDG
Nhân dân làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường hiện còn lưu truyền câu ca dao về lễ hội truyền thống để luôn luôn nhắc nhở cháu con nhớ về nguồn cội:


“Dù ai ngang dọc Tây Đông

Ngày rằm tháng chín hội Ông nhớ về

Dù ai bận rộn trăm nghề

Ngày rằm tháng chín nhớ về hội Ông”

Lễ hội chùa Keo Hành Thiện được tổ chức từ 13-15/9 Âm lịch hàng năm là dịp để dân làng Hành Thiện thể hiện lòng tự hào về một nhân vật lịch sử đó là thiền sư Không Lộ - một danh nhân đã có những đóng góp quan trọng đối với quốc gia Đại Việt thời Lý. Điều đặc sắc tại lễ hội chùa Keo Hành Thiện là bên cạnh phần lễ với những nghi thức trang nghiêm như tế lễ, rước kiệu,..là phần hội với những trò chơi dân gian, những môn thể thao truyền thống. Một trong số đó phải kể đến là cuộc thi bơi chải đứng, đây là một trong những hoạt động mang ý nghĩa kỷ niệm nghề chài lưới thủa sinh thời của Đức thánh Không Lộ.

Khác với nhiều địa phương trong cả nước nói chung và tỉnh Nam Định nói riêng, chải tại lễ hội chùa Keo Hành Thiện là chải đứng, tức là đứng giữa lòng thuyền mà chèo, các tay chèo đứng so le cùng dậm chân mà dằn mạnh mái chèo, đồng loạt khua nước. Thuyền chải Hành Thiện hình thoi dài 12m chia 5 khoang, khoang giữa sâu và rộng nhất. Thuyền gồm có 1 mái lái và 9 mái chèo, tên gọi từ mũi xuống đuôi thuyền lần lượt là: Phách nhất, phách nhì, phách ba, mái tư, mái năm, mái sáu, đốc ba, đốc nhì, đốc nhất. Mái lái dài 4,5m; Các mái chèo dài ngắn khác nhau tuỳ vị trí: mái sáu dài nhất là 3,6m, phách nhất ngắn nhất 2,8m. Các mái chèo lái bằng gỗ gội nếp giẻo và nhẹ, neo buộc bằng quai chèo và cặp chèo cắm so le hai bên mạn thuyền, có thể tháo lắp dễ dàng. Trước kia các chải được chia thành các phe do các giáp (các họ) đứng ra huy động chân chèo. Sau này, chải mới được chia về các xóm để tiện việc sinh hoạt và tổ chức.

Đến dịp hội chùa, thanh niên trai tráng của 15 xóm làng Hành Thiện nô nức tập luyện, tuyển chọn ra mười tay chèo giỏi nhất đại diện cho xóm mình ra tranh tài. 



Tập luyện trước ngày thi


Tay chèo lái phải có sức khoẻ dẻo dai để chèo liên tục 4 giờ đến 4,5 giờ liền mà không thay người. Việc tuyển chọn xếp tay chèo ở vị trí phù hợp là rất quan trọng để họ phát huy tối đa sở trường. Nếu anh phách nhất (người cầm mái phách nhất) cao quá 1,6m sẽ mỏi lưng vì phải cúi nhiều, anh mái sáu cao dưới 1,7m sẽ không bổ được mái sâu.

 Khi vận hành đội thuyền, để có tư thế chèo thuận lợi và giữ cân thuyền, các tay chèo phải đứng so le hai bên lòng thuyền, người đứng bên này cầm chèo neo cắm mạn thuyền bên kia. Đặc biệt ông lái phải là người có rất nhiều kinh nghiệm về hướng gió, dòng chảy để tính toán đường đi, luồn lạch trên sông nước, rồi cách thức vào phao trình diện sao cho lợi nhất hoặc có kế sách để vượt qua các chải bạn. Do đó, dù sóng to, gió lớn con thuyền chải vẫn băng băng như mũi tên lướt trên mặt nước. Có thể nói các bố trí cũng như tư thế đứng đã tạo nên nét đặc sắc riêng khác với thi bơi chải ngồi. Cách đứng chải cũng như bố trí vị trí hợp lý sẽ tạo sự thoải mái không gò bó. Đồng thời mái chèo dài, bổ được mái sâu trong nước khiến tốc độ bơi của chải cũng nhanh hơn nhiều so với bơi chải ngồi.

 


Bơi chải đứng tại lễ hội chùa Keo Hành Thiện


Tuy chỉ được luyện tập vài ngày trước khi lễ hội, song không vì thế mà các tay chèo của làng Hành Thiện thiếu đi sự quyết tâm và sự khéo léo. Trước ngày thi đấu các đội đã bốc thăm vị trí xuất phát của mình. Tuyến xuất phát là hàng cây nêu, cây tre tươi còn ngọn lá xanh, để neo buộc chải, cách nhau 2 tầm thuyền, cắm ở mép nước dọc đoạn sông con, xê dịch từ chùa tới đình. Bước vào cuộc thi, trước hết các đội sẽ chèo 1 vòng trên con sông bao quanh làng rồi sau đó sẽ chèo ra sông Ninh Cơ. 



Các đội chải xuất phát



Bơi chải trên sông nhỏ trong làng



Các đội chải trên sông Ninh Cơ


Cuộc thi gợi lại hình ảnh của những thủy binh Đại Việt trong cuộc đấu tranh chống giặc ngoại xâm với cái khí thế dũng mãnh, kiên cường, một trời, một nước, một chải với mười tay chèo nhất nhất đồng tâm hiệp lực. Căng thẳng nhất có lẽ là khi các đội chải đua nhau trên sông Ninh Cơ vì chỉ có ở trên sông các thuyền mới được phép vượt nhau, không khí tranh đua quyết liệt, sôi động song các đội đều thi đấu với tinh thần thượng võ, tôn trọng lẫn nhau. Các đội phải trải qua 3 vòng đua, qua 4 điểm phao trình diện với quãng đường chừng 30 – 35km mà có khi tốc độ đạt tới gần 20km/h – một tốc độ mà bơi chải ngồi khó có thể đạt tới. Cuộc thi diễn ra hết sức sôi nổi trong tiếng trống dồn dập, tiếng hò reo cổ vũ với hàng vạn người, người xem đứng đông nghịt hai bên bờ sông, cổ động viên bơi thuyền theo hoặc chạy theo chải của đội mình để động viên kịp thời.



Về đích


Các chải sẽ qua cửa cống về sông trong làng để về đích. Lần này họ vẫn phải bơi quanh làng nhưng theo chiều ngược lại với lúc xuất phát. Và để đảm bảo quãng đường của mỗi đội là như nhau thì thuyền xuất phát ở vị trí số 1 phải chạm vào cây nêu thứ 15, thuyền ở vị trí số 2 phải chạm vào cây nêu ở vị trí 14 và cứ thế cho đến hết. Như thế, dù không được vượt nhau ở sông trong làng nhưng cuộc đua sẽ sôi động cho đến giây phút cuối cùng. Đội nào cũng cố gắng được giải cao vì đó là niềm vinh dự của cả xóm, chỉ có đội nào giành giải nhất thì năm sau mới được phép cử người chèo thuyền cò cốc trong ao chùa. Cành và lá trên cây nêu cùng với dây buộc chải của đội giành giả nhất sẽ được người dân chia sẻ với niềm tin về một sự may mắn trong năm.

Hội Keo Hành Thiện mang hồn quê, giữ nếp nhà... Cuộc thi chải ở hội Keo Hành Thiện in đậm dấu ấn văn hóa của một vùng quê nông nghiệp nhiều sông nước. Việc bảo tồn và phát huy môn thể thao này đã mang lại nét đặc sắc cho lễ hội chùa Keo Hành Thiện, là điểm nhấn thu hút du khách đến với vùng đất Xuân Trường mỗi độ thu về.

Xuân Hoàn - Trung tâm Thông tin Xúc tiến Du lịch
Đã xem 63743 lần ,cập nhật lúc 17/10/2012 10:30:36 CH
Video
Thời tiết

   Gía vàng 9999
Mua vào
Bán ra
   Tỷ giá
Dịch vụ Du lịch