Văn hóa
Tài năng trẻ đóng vai trò vô cùng quan trọng trong nghệ thuật sân khấu nói chung và sân khấu truyền thống nói riêng. Nếu không có tài năng trẻ thì không thể có được nguồn lực kế cận đủ khả năng đảm đương gánh vác sứ mệnh bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa của cha ông để lại. Tuy nhiên, tài năng trẻ sân khấu truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một.

Nhức nhối ở các đoàn địa phương

Bước sang cơ chế thị trường, các tài năng nghệ thuật đến với sân khấu, nhất là sân khấu truyền thống vô cùng hiếm hoi. Sân khấu truyền thống thưa vắng người xem, học nghề vất vả, đòi hỏi phải khổ luyện nhiều và đời sống người nghệ sĩ vô cùng khó khăn. Những người có giọng hát hay nổi bật thường chọn làm ca sĩ vì có thu nhập cao hơn. Chỉ những ai là con cháu trong nghề, am hiểu nghề, yêu nghề từ tấm bé hoặc một số thi trượt các trường khác thì mới “đành” chọn con đường đi vào ngành sân khấu truyền thống, như một cách để “trú chân”. Chính bởi tài năng trẻ hiếm hoi, nên mới có hiện tượng các đơn vị nghệ thuật sân khấu truyền thống phải vất vả, lao tâm khổ tứ đi về các địa phương để tìm kiếm tài năng và thuyết phục họ học, theo nghề; gửi gắm họ tại các cơ sở đào tạo; cho họ chế độ ưu đãi không phải đóng học phí, được cấp học bổng hằng tháng và bố trí chỗ ở; rồi khi họ tốt nghiệp ra trường, lại mất công đào tạo lại họ từ 2-3 năm đối với diễn viên chèo, 3-5 năm đối với diễn viên tuồng (vì chất lượng đào tạo tại các trường chưa đáp ứng được yêu cầu về thực tiễn chuyên môn ở các đoàn, nhà hát).

Vất vả tìm kiếm tài năng, khổ công đào tạo tài năng, nhưng làm thế nào để giữ chân tài năng lại là bài toán còn khó khăn hơn đối với lãnh đạo các đoàn nghệ thuật sân khấu truyền thống. Hiện tượng những tài năng trẻ hiếm hoi được các đoàn dày công tìm kiếm, phát hiện, đào tạo, nhưng sau khi tốt nghiệp, không trở về địa phương theo đúng cam kết; bỏ đoàn này để sang đoàn khác; bỏ nghề để đi làm công việc trái chuyên môn nhằm tìm kiếm cơ hội có thu nhập cao hơn; hoặc không tập trung vào công việc chuyên môn, mà chủ yếu lo mưu sinh bên ngoài… trở thành thực trạng nhức nhối hiện nay ở hầu hết các đoàn nghệ thuật sân khấu truyền thống, nhất là ở các địa phương.




Trước thực trạng trên, lãnh đạo các đơn vị nghệ thuật sân khấu truyền thống đã phải tìm nhiều cách để giữ chân tài năng trẻ như: cho đóng các vai chính phù hợp với khả năng; bố trí chỗ ở trong khu tập thể của đoàn, nhà hát (do các em mới đi làm, bậc lương còn thấp, không đủ kinh phí để đi thuê nhà hoặc mua nhà); chi trả chế độ bồi dưỡng biểu diễn ngang bằng với các nghệ sĩ đàn anh, đàn chị; tạo điều kiện cho đi làm thêm để tăng thu nhập; đối đãi với các em ân cần, tình cảm, trách nhiệm như đối với con cháu trong nhà…

Đừng trách nghệ sĩ trẻ

Tuy nhiên, những giải pháp trên chỉ mang tính chất đối phó, nhất thời bởi lẽ một năm đơn vị chỉ dựng 1 vở (riêng các nhà hát ở Hà Nội được cấp kinh phí dựng 2 vở) và không thể vở nào cũng giao cho 1-2 diễn viên đó đóng vai chính.

Khu tập thể của các đoàn thường nhỏ bé, chật chội, xuống cấp trầm trọng, số lượng phòng ít, mấy người phải chung một phòng (như ở Nhà hát Chèo VN, có hai gia đình nghệ sĩ trẻ cùng chung một phòng do không đủ kinh phí để đi thuê ngoài) và có đơn vị không có khu tập thể cho diễn viên, khiến diễn viên trẻ thiếu nơi ở ổn định (như trường hợp Đoàn nghệ thuật Tuồng, Chèo, Cải lương Thanh Hóa).

Ở các địa phương, không phải lúc nào cũng có nhiều cơ hội để đi làm thêm những công việc gắn với chuyên môn; và “tình cảm” hết lòng mà lãnh đạo đơn vị dành cho các nghệ sĩ trẻ tài năng không đủ “sức mạnh” để chiến thắng với cuộc sống cơm áo gạo tiền hằng ngày.

Theo NSƯT Thúy Mùi, GĐ Nhà hát Chèo Hà Nội: “Chúng ta đừng trách các nghệ sĩ trẻ, mà cần phải thương yêu các nghệ sĩ trẻ. Trong cơ chế thị trường hiện nay, các em có rất nhiều cơ hội lựa chọn các ngành nghề khác thu nhập cao hơn. Nhưng các em lại chọn theo đuổi nghiệp diễn viên sân khấu truyền thống đầy khó khăn, vất vả, thiếu thốn. Điều đó chứng tỏ các em vô cùng yêu nghề”.

Còn theo NSƯT Quang Toàn, GĐ Nhà hát Chèo Hải Dương: “Với nguồn ngân sách hạn hẹp để duy trì hoạt động, thậm chí không được cấp kinh phí cho công tác đào tạo, nhưng Nhà hát vẫn cố gắng hết sức để có đội ngũ kế cận vững chuyên môn. Tuy nhiên, việc giới hạn chỉ tiêu biên chế, khó tăng lương do quy định về bằng cấp, thu nhập thấp… là trở ngại lớn để thu hút và giữ chân các tài năng. Sứ mệnh bảo tồn sân khấu truyền thống thuộc về các nghệ sĩ trẻ. Nhưng một khi các nghệ sĩ trẻ không có một cuộc sống ổn định để yên tâm làm nghề thì công tác bảo tồn sân khấu truyền thống cũng không thể đảm bảo được tốt”. Chính các nghệ sĩ trẻ như Tạ Quang Phúc (Nhà hát Chèo Hải Dương), Tống Như Đạt (Đoàn nghệ thuật Tuồng Thanh Hóa) vừa đoạt HCV tại Cuộc thi Tài năng trẻ diễn viên sân khấu Tuồng, Chèo chuyên nghiệp toàn quốc cũng phải thừa nhận: Chúng em rất yêu nghề và không muốn bỏ nghề. Chúng em luôn được các cô chú lãnh đạo đoàn, nhà hát quan tâm hết lòng, nhưng với thu nhập hơn 2 triệu đồng/tháng không đủ để chúng em trang trải cuộc sống, yên tâm cống hiến hết mình cho nghề.

Cần cơ chế đặc thù

Trước những khó khăn trên, tháng 7 vừa qua, UBND tỉnh Đà Nẵng đã ban hành quyết định phê duyệt chế độ đãi ngộ đối với diễn viên, nhạc công sân khấu hát bội (tuồng) truyền thống của tỉnh với các mức hỗ trợ 3 triệu đồng, 1,5 triệu đồng và 1 triệu đồng/người/tháng tùy thành tích đạt được và số năm cống hiến để hỗ trợ phần nào đời sống khó khăn của các nghệ sĩ. Nhưng việc hỗ trợ như ở Đà Nẵng chỉ là cá biệt và cũng chưa phải là nhiều so với mặt bằng chi phí sinh hoạt chung hiện nay.

Trong khi đó, Thông tư liên tịch số 10/2015/TTLT-BVHTTDL-BNV ngày 11.12.2015 quy định mã số và tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp viên chức chuyên ngành nghệ thuật biểu diễn nhằm góp phần giải quyết những bất cập thuộc về chế độ đãi ngộ tồn tại từ trước, nhưng cho đến nay vẫn chưa được áp dụng trên thực tiễn và thông tư có quy định tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dưỡng đối với diễn viên hạng I, II, III phải có bằng tốt nghiệp đại học trở lên và có chứng chỉ bồi dưỡng tiêu chuẩn chức danh diễn viên hạng I, II, III, song đa phần các NSND, NSƯT, các tài năng trẻ chủ yếu được đào tạo hệ trung cấp chuyên nghiệp hoặc truyền nghề và hiện cũng chưa có cơ sở đào tạo nào mở lớp bồi dưỡng tiêu chuẩn các chức danh diễn viên. Hơn nữa, mặc dù Chính phủ đã ban hành Quyết định số 14/2015/QĐ-TTg ngày 20 tháng 5 năm 2015 về chế độ phụ cấp ưu đãi nghề nghiệp và chế độ bồi dưỡng đối với người làm việc trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, tuy nhiên, nguồn kinh phí bồi dưỡng biểu diễn lại do chính các đoàn, nhà hát phải tự chi trả. Do đó, nếu doanh thu thấp thì các đơn vị không thể tính các mức bồi dưỡng biểu diễn theo đúng quy định mới.

Trong công tác bảo tồn sân khấu truyền thống, yếu tố con người đóng vai trò quyết định. Do vậy, để công tác bảo tồn đạt hiệu quả, rất cần có một cơ chế đặc thù riêng để các nghệ sĩ tài năng không bị đói, không quay lưng với sân khấu truyền thống và yên tâm giơ cao ngọn lửa nhiệt huyết để hoàn thành sứ mệnh giữ gìn và phát huy di sản văn hóa của cha ông để lại.

Nguồn:baovanhoa.vn

Đã xem 302 lần ,cập nhật lúc 07/09/2017 9:11:17 SA
Video
Thời tiết

   Gía vàng 9999
Mua vào
Bán ra
   Tỷ giá
Dịch vụ Du lịch